هاشمی رفسنجانی روز بیستم شهریور در مورد ادامه سفر به تبریز و حملات یازدهم سپتامبر نوشته است. متن کامل خاطرات هاشمی رفسنجانی را میخوانید.
از ساعت پنج تا هشتونیم صبح، به مطالعه و خواندن اخبار گذشت. با [آقای یحیی محمدزاده]، استاندار، صبحانه صرف کردیم. خبر داد که در آذرشهر، روزهاى پیروزى انقلاب، چند مأمور پلیس به دست مردم کشته شده و اکنون پرونده آنها را یک قاضى دنبال مىکند و در رسانههاى محلى انعکاس دارد.
جمعى از حافظان قرآن آمدند. کودک سهونیم ساله که سهونیم جزء قرآن را حفظ داشت و چند خانم مُسن حافظ کل قرآن، در بین آنها بودند. برنامه اجرا کردند. متعلق به مهد قرآن هستند. عفت هم در جلسه شرکت کرد و به آنها هدیه داد.
به محل ارک [علیشاه] رفتیم که بنایى عظیم از عهد مغول است؛ به صورت یک ایوان بسیار عظیم، با محرابى و ده هکتار زمین که بخشى از آن اکنون مصلى است و بخشى دیگر براى مصلى حفارى شده و فونداسیون ریخته شده؛ [سازمان] میراث فرهنگى، مخالف است و سالها کار آن تعطیل شده و اکنون توافقى کردهاند و از نو شروع شده است. حاضران، اطلاع کافى از سوابق آن نداشتند؛ بنا شد نوشتهاى بدهند.
به جلسه خانمهاى بسیجى رفتیم که به مناسبت هفته زن برنامه داشتند. دو هزار نفر بودند. برنامه گرمى داشتند. مُجرى و رئیس بسیج خواهران، تجلیل نمودند و به جناحهاى افراطى چپ و راست، به خاطر مخالفت با اعتدال، حملات تندى کردند. سخنرانى مفصلى کردم.
به شهر جدید سهند رفتیم. مهندس [علی] عبدالعلىزاده، وزیر مسکن [و شهرسازی] هم آمده بود. سواره شهر را گشتیم. حدود هزار و ۵۰۰ واحد مسکونى تکمیل شده و هزار واحد در دست اجرا است. مردم شهر، استقبال گرمى کردند. خواهان گاز و راه بهتر و مخابرات بودند. در زمان دولت سازندگی، شروع شده و دانشگاه [صنعتی] سهند، همانجا است. با ۴۵۰ هزار مترمربع زمین و طرح ۸۰۰ هزار مترمربع ساختمان که فعلاً ۳۰ هزار مترمربع در دست ساخت است و قسمتى از آزمایشگاهها تکمیل شده. بازدید کردیم و توضیحات دکتر [محمدعلی] کىنژاد، رئیس دانشگاه را شنیدیم.
پس از نماز و ناهار و استراحت، ساعت چهار بعدازظهر، به سوى [شهر] عجبشیر، [واقع در ۹۰ کیلومتری تبریز] در ساحل دریاچه ارومیه حرکت کردیم و در کنار روستاى [بندر] رحمانلو، در ساحل دریاچه، پیاده شدیم. رئیس [اداره] محیطزیست و امامجمعه و استاندار هم بودند. [مهندس ابراهیمى]، رئیس محیطزیست، مدعى است که تقریباً نیمى از ۴۲ میلیارد مترمکعب آب دریاچه کم شده و از سطح دریاچه، چهار متر پایین رفته است. جمعى از مردم محل هم مشغول شنا بودند.
به محل اسکله [بندر] رحمانلو رفتیم. مأموران محیطزیست نشان دادند که آب دریاچه، نزدیک سه متر پایین رفته است. استاندار، اعداد را قبول ندارد. اهالى رحمانلو، برای جبران خشکسالى کمک خواستند و پیشنهاد کفشکنی چاهها را دادند.
به سوى [شهر] بناب حرکت کردیم. ساعت ششونیم بعدازظهر، به محل مدرسه علمیه نوبنیاد بناب رسیدیم که برادران [باقری] بنابى ساختهاند؛ مدرسه عظیمى است، با ۹۴ هزار مترمربع زمین و حدود ۳۰ هزار مترمربع بنا. من هم به آنها در گرفتن زمین و مالى کمک کردهام.
جمعیت انبوهى از طلاب و مردم، جمع بودند. حاج شیخ مصطفى [باقری] بنابى، خیر مقدم غرایی گفت و تجلیل کمسابقهاى از خدمات در انقلاب و جنگ، سازندگى و کارهاى علمى و تبلیغى کرد. من هم سخنرانى مفصلى در اهمیت نقش روحانیت و مدارس دینى و تشیع در تاریخ اسلام و ایران نمودم. از قسمتهاى مختلف مدرسه بازدید کردیم و به پشتبام طبقه سوم رفتیم که مناظر اطراف را ببینیم.
[امروز یازده سپتامبر است] ناگهان همراهان، در پشتبام، حدود ساعت هفتونیم، خبر مهمى را دادند و گفتند، خبرگزارىها مىگویند، هشت فروند هواپیماى آمریکایی، همزمان در فضاى آمریکا ربوده شدهاند و تاکنون سه فروند آنها به ساختمان آسمانخراش مرکز تجارت جهانى [در نیویورک] و پنتاگون برخورد کردهاند و دو برج ۱۱۰ طبقه مرکز، بهکلى منهدم شده و هزاران نفر زیر آوارند. بخشى از ساختمان پنتاگون هم منهدم شده و در وزارت امورخارجه و کنگره، انفجار عظیمى رخ داده و آمریکایىها، منتظر سرنوشت پنج هواپیماى دیگر هستند.
نماز مغرب و عشا را در صحن مدرسه با جماعت خواندیم. به باغ برادران بنابى آمدیم. اخبار ساعت نُه شب را گرفتیم. مسئله آمریکا، خیلى مهم است. همه فرودگاههاى آمریکا تعطیل شد. وحشت آمریکا و کشورهاى غربى را گرفته و سفارتخانههاى آمریکا و اسرائیل در سراسر دنیا تعطیل شده است.
در سراسر آمریکا، وضع اضطرارى برقرار شده و ارتشهای بسیارى از کشورهاى غربى، به حال آمادهباش درآمدند؛ حتى روسیه. دهها هواپیماى جنگى آمریکا، در فضای این کشور، براى کنترل باقیمانده هواپیماهاى ربودهشده، پرواز مىکنند. کمکم آمریکا سانسور خبرى برقرار مىکند.
انگشت اتهام به سوى فلسطینىها و [اُسامه] بنلادن، [رهبر گروه القاعده] و ارتش سرخ ژاپن، بلند است، ولى گمانهزنی و شایعه است. [جرج دبلیو] بوش، [رئیسجمهور آمریکا]، تهدید به انتقام کرده است. در فلسطین، مردم با تظاهرات، حادثه را جشن گرفتهاند. هر لحظه خبرى تازه پخش مىشود.
برهانالدین ربانى، [رئیسجمهور در تبعید افغانستان]، اعلام کرده، احمدشاه مسعود، [وزیر دفاع]، زنده و مجروح است، ولى ژنرال [محمد قسیم] فهیم را به جاى او منصوب کرده است.
اعضاى خانواده میزبان آقاى بنابى، دختران، پسران و بستگان جمع شدند. عکس گرفتند. معارفه به عمل آمد. آخر شب، اخبار را از کامپیوتر خواندم. دنیا در اضطراب است.